editie groot | oplage 05 + AP
editie klein | oplage 07
editie klein  | 60 x 38 cm | fine art pigmentprint (photographique rag) op dibond in notenhouten baklijst

Nooi de starm

Juni 2019 | Artist in Residence | Schiermonnikoog | KunstDOK
Mijn gevoel, mijn verbeelding van het eiland Schiermonnikoog, zoals ik het zag en de kenmerken die mij opvielen, gecombineerd met (oude) verhalen die mij verteld werden tijdens mijn Artist in Residence verblijf op het eiland voor KunstDOK 2019, bij Klasiena Soepboer.

Schiermonnikoog heeft mij verrast en geïnspireerd
Een prachtig rustig eiland met grote brede stranden, zó groot had ík ze nog nooit gezien. Klein en nietig, maar toch oh zo gelukkig voelde ik mij daar, alleen zand en zee en verder niemand. Heerlijk! Ik voel mijn ogen steeds langs de schelpen en de vormen in het zand gaan. Is dit hem dan? De Noordkromp. En ‘oh wat is deze ook mooi!’ Ik kijk en vraag mij af hoe het licht- en schaduwspel hier over de kleine gevormde duintjes speelt in de avond, of moet ik toch in de vroege ochtend zijn?

De eerste dag heb ik samen met Klasiena Soepboer van KunstFaam de fiets gepakt en kreeg ik een gidsende toer over het eiland. Ik keek mijn ogen uit en nam zo veel mogelijk in mij op. ‘Hè jammer’, het Engels gras is uitgebloeid, dat was zo mooi op een eerder gedeelde Instagramfoto van Klasiena.

Allemaal ideeën
Oké, hoe pak ik dit aan? Ik had mij al een beetje ingelezen. Zal ik een mooi volksverhaal gebruiken? Of het kallemooi feest? Oh, en de twee vuurtorens dat is natuurlijk ook uniek en mooi. Of toch iets over de abdijhoeve of de verhalen van de tweede wereldoorlog of de walvisvaart? De afkalving en aanslibbing, maar hoe maak ik daar een mooi fotobeeld van? Of het verhaal van de dijk legging in 1860 door John Eric Banck, uiteraard is hij heel belangrijk geweest in de geschiedenis van Schiermonnikoog.

Ik moet eerst maar iemand zien te vinden die mij kan meenemen in de geschiedenis van Schiermonnikoog.  En per toeval stond de hiervoor uitgesproken persoon naast mij bij de VVV, waar ik de vraag had gesteld, Arend Maris, en hij wou mij wel rondleiden. Super!

Bij het vallen van de avond ben ik op het hoogste puntje van een ‘krater’ in de duinen gaan staan. Hiervandaan is de vuurtoren die straks gaat schijnen goed te zien, het lage avondlicht valt prachtig over het glooiende duinlandschap en zelfs het strand is, doordat het zo breed is, nog mooi zichtbaar.

Keuzes maken
Na de zeer interessante wandeling door het historische dorp met prachtige verhalen van Arend Maris was ik nog weer vele ideeën rijker en moest ik keuzes maken met welk verhaal ik verder zou gaan. Een aantal ideeën werd bevestigd of ontkracht of waren te lastig in een korte tijd te realiseren. Het verhaal van John Banck en het belang van de jutterij vroeger, waren de verhalen waar ik ook direct mooie beelden en idee van aanpak bij had. Uiteindelijk, met wikken en wegen, ben ik voor de jutterij gegaan. Jutten is van alle tijden, hoort bij een eiland en zeker ook bij Schiermonnikoog. Meer dan de helft van het jaar inkomen van de familie Stachouwer in de 18e/19e eeuw kwam voort uit het strandroven en waren er echt afhankelijk van. Voor de één zijn brood voor de ander zijn dood zal ik maar zeggen, want de schepen werden geregeld met opzet misleid. De strandjutters bekommerden zich weinig om het lot van de drenkelingen. Met paard, of paard èn wagen, gingen eilandbewoners het strand op in de hoop een graantje mee te pakken. Mannen waren vaak op zee, dus ook de vrouwen waren aan het jutten. Een stuk hout, een mooie boei of iets anders, al dan niet van waarde, alles werd óf zelf gebruikt, om bijvoorbeeld van het wrakhout huizen te bouwen, óf om verder door te verkopen.

Sinds de begin jaren ‘30 van de 20e eeuw, met het vastleggen van de Wet op de strandvonderij en de Wrakkenwet, is het een spannende strijd tussen de strandvonders en de jutters. De waardevolle spullen die de jutters vinden, worden verstopt in de duinen. Later worden ze op een rustig moment weer opgehaald. Jutten is avontuur, want wat geeft de zee en spoelt aan op het strand. Tegenwoordig is jutten een hobby en wordt het zelfs aangemoedigd om afval, dat aangespoeld is of dat door strandgasten is weggegooid, mee te nemen en weg te gooien in de afvalbak.

Hoe toen verder
Ik had inmiddels redelijk in gedachten wat ik nodig had en ben naar Klasiena gegaan. Voor oude jutterspullen kon ik kijken bij Thijs de Boer, die ook een prachtig schelpenmuseum heeft. Een dame op een mooi groot paard zou Brenda Hauer kunnen zijn op haar Belg. Een mysterieuze man, vuurtorenwachter? Kapitein? Strandvonder? In ieder geval een jonge man met goed slank postuur. Daar zou Autger voor gevraagd worden. Verder had ik nog meer noten op mijn zang zoals: een oude lange donkerblauwe jas, laarzen, een oude zaktelescoop en een kapiteinspet. Al deze elementen werden gevraagd, opgezocht, uitgezocht en geregeld. Ik had hulp van de vader van Klasiena, de broer van Klasiena en uiteraard Brenda en Jan van Harthoorn Huifkarren. Met mijn apparatuur en alle zware jutterspul en attributen zijn we de duinen ingegaan.

Er was toen nog één zeer lastig uit te voeren element die ik graag wilde fotograferen, een mannetjes fazant. Ik ben door Klasiena op de onmiskenbare roep geattendeerd. Als je erop let, struikel je er bijna over, zoveel van deze mooie dieren waren er te zien. Toen ik er was, waren de kuikentjes net geboren en de fazanten waren oplettend en beschermend.  Op een avond zag ik, toen ik de ‘krater’ voor de zoveelste keer beklom, een mannetjes fazant boven op de duintop zitten en van duintop naar duintop gaan. Dat was zo’n mooi gezicht en voor mij heel herkenbaar voor Schiermonnikoog, dat ik dát graag in het juiste licht moest zien te fotograferen…

Per toeval kon ik iets langer blijven, waardoor ik precies nog een mooie avond en zonnige ochtend had om op de fiets en lopend op zoek te gaan naar het mannetjes fazant, die ik nog nodig had voor mijn fotobeeld.

Het waren mooie dagen, waarbij ik eerst vaak dacht van ‘oh jee wat heb ik nu weer bedacht’ en ‘hoe krijg ik het voor elkaar’, maar waar uiteindelijk alles op zijn plaats viel. Doordat de eilanders ontzettend vriendelijk, meedenkend en behulpzaam waren en het lot uiteindelijk steeds in mijn voordeel viel.
Ik heb nog heel wat ideeën en elementen gefotografeerd om nieuwe fotobeelden te maken. Wie weet komt dat in de nabije toekomst nog tot een eindresultaat.

Om het dialect onder de aandacht te brengen heb ik mijn titel van het werk in het Schiermonnikoogs vertaald: ‘Nooi de starm’. Het lijkt op een mengeling van Oud-Fries met Scandinavische invloeden. Nog maar een heel klein aantal eilanders spreekt het dialect.

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
  • Lotje
    editie groot | oplage 07 + AP editie klein | oplage 09 • editie groot nr. 01 | 120 x 76,5 cm | presentatie KunstRAI2021 Lotje Cultureel Levend Erfgoed | de laatsten in hun soort Een serie in maak over met uitsterven bedreigde huisdierrassen Lotje, een jonge dame van 2 jaar en voor het eerst […]
    De Zwarte bij op Texel
    editie groot | oplage 07 + AP editie klein | oplage 09 De Zwarte bij op Texel Cultureel Levend Erfgoed | de laatsten in hun soort Een serie in maak over met uitsterven bedreigde huisdierrassen De zwarte bij, onze inheemse honingbij! Van oudsher wordt honing door de mens als een kostbaar goed beschouwd, en met […]
    Anemone Coronaria
    fotografisch bloemstilleven met thema Corona, troost, schoonheid, dubbele betekenis bloemen, hoop, overwinning en schoonheid.
    Zwarte haan
    editie groot | oplage 07 + APeditie klein | oplage 07 Zwarte haan In de geest van Jan Mankes Een reactie op Jan Mankes’ ‘Witte haan’ uit 1917, een prachtig schilderij waar hij zijn (toen al) zeldzame witte Friese Hoen-haan toont, toon ik de tegenwoordig zeer zeldzame zwarte variant van het Friese Hoen. Volgens officiële […]
    Ter Borch untitled
    editie groot | oplage 03 + AP editie klein | oplage 07 • editie groot nr. 01 | 150 x 105 cm | te bezichtigen op afspraak in Heerenveen Ter Borch untitled Zij leest de brief die hij had ontvangen… Herkenning Gerard ter Borch en Zwolle De genrestukken van Ter Borch heb ik als inspiratiebron […]
    Nooi de starm
    editie groot | oplage 05 + AP editie klein | oplage 07 • editie klein  | 60 x 38 cm | fine art pigmentprint (photographique rag) op dibond in notenhouten baklijst Nooi de starm Juni 2019 | Artist in Residence | Schiermonnikoog | KunstDOK Mijn gevoel, mijn verbeelding van het eiland Schiermonnikoog, zoals ik het […]
    Eartiids Earnewâld
    editie groot | oplage 05 + APeditie klein | oplage 15• editie groot nr. 01 | 134 x 67 cm | te bezichtigen op afspraak in Heerenveen• 90 x 45 cm | met helder ontspiegeld (museum)plexiglas | te bezichtigen bij Koster Fine Art Gallery te Naarden Eartiids Earnewâld   Identiteit & veranderingEen sfeerbeeld van het dorp […]
    Goud Fries
    editie groot | oplage 07 + AP editie klein | oplage 07 • editie groot nr. 01 | 80 x 80 cm | fine art pigmentprint (photographique rag) op dibond in notenhoutenbaklijst te bezichtigen bij Koster Fine Art Gallery te Naarden Goud Fries Ode aan het Friese hoen Het Friese hoen is een oud ras, […]
    Janke278
    editie groot | oplage 07 + AP editie klein | oplage 07 • editie groot nr. 02 | 105 x 78 cm | te bezichtigen op afspraak in Heerenveen Janke 278 Ode aan het Roodbont Fries Vee. Met een adellijke kop, fraaie ogen en roodgevlekte lichaam staat hier Janke 278 in een nog authentieke grupstal […]
    Willem Lodewijk van Nassau
    editie groot | oplage 05 + AP ‘verbind kunst, theater, historie en educatie’ 70 cm | oplage 01 editie klein | oplage 20 • editie groot nr. 03 | 110 x 81 cm | fine art pigmentprint (photographique rag) op dibond in notenhoutenbaklijst te bezichtigen bij Galerie de Roos van Tudor Willem Lodewijk van Nassau […]
    Maria Louise van Hessen Kassel
    editie groot | oplage 05 + AP ‘verbind kunst, theater, historie en educatie’ 70 cm | oplage 01 editie klein | oplage 20 Maria Louise van Hessen Kassel Marijke Muoi Het Princessehof, Leeuwarden 13 december 1742 Marijke en haar zoon, stadhouder Willem IV, krijgen tijdens het middagmaal door hofhovenier Johan Hermann Knoop, de eerste gekookte […]
    Saskia van Uylenburgh
    editie groot | oplage 05 + AP ‘verbind kunst, theater, historie en educatie’ 70 cm | oplage 01 editie klein | oplage 20 Saskia van Uylenburgh vrouw van Rembrandt van Rijn  Leeuwarden, Het Hof van Friesland 3 juli 1634 Saskia heeft, in het bijzijn van haar kersverse man Rembrandt van Rijn, een rekest ingediend en […]
    Pieter Jelles Troelstra
    editie groot | oplage 05 + AP ‘verbind kunst, theater, historie en educatie’ 70 cm | oplage 01 editie klein | oplage 20 Pieter Jelles Troelstra Nieuwestad 113, Leeuwarden Nazomer 1890 Huiskamersetting van advocaat / schrijver / politicus Troelstra, samen met zijn toenmalige vrouw Sjoukje Bokma de Boer (pseudoniem schrijfster Nienke van Hichtum). Het huwelijk […]
    Margaretha Geertruida Zelle
    editie groot | oplage 05 + AP ‘verbind kunst, theater, historie en educatie’ 70 cm | oplage 01 editie klein | oplage 20 • editie groot nr. 01 | 90 x 60 cm | fine art pigmentprint (photographique rag) op dibond in notenhoutenbaklijst te bezichtigen bij Koster Fine Art Gallery te Naarden Margaretha Geertruida Zelle […]
    Jan Jacob Slauerhoff
    editie groot | oplage 05 + AP ‘verbind kunst, theater, historie en educatie’ 70 cm | oplage 01 editie klein | oplage 20   Jan Jacob Slauerhoff Leeuwarden, Voorstreek 26, voor het ouderlijk huis Nazomer 1919 Slau en Simon Vestdijk bezoeken Leeuwarden. Ze kenden elkaar zijdelings van de HBS en studeren medicijnen in Amsterdam, terwijl […]
    De Twa Tuorren
    editie groot | oplage 15 + AP editie klein | oplage 35 De Twa Tuorren | Master fan alle Ringen The Two Towers | Lord of the Rings De magische wereld van Tolkien, de eindeloze grasvlakten van Rohan heb ik  ‘verbeeldtaalt’ naar de Greidhoeke van Friesland. Dit is de speciale fotokunstversie van het beeld wat […]
    Erpel, 1885 Nuenen
    editie groot | oplage 05 + AP editie klein | oplage 20 • editie groot nr. 02 | 105 x 70 cm | te bezichtigen op afspraak in Heerenveen Erpel, 1885 Nuenen ‘Gisteravond zag ik door het raam van een boerenwoning een gezin aan de aardappel en de schoonheid daarvan liet me niet meer los’. […]
    Rietsnijders
    editie groot | oplage 09 + AP editie klein | oplage 20 Rietsnijders De vrijheid. Het natuurschoon. Het uitzicht. Onzichtbaar zichtbaar zijn. Winter. Wanneer het droog weer is, stijgen overal rookwolken op uit de rietgebieden. De kaalgesneden zuddes met het restafval worden platgebrand, zodat het frisse jonge riet volop kan ontspruiten. Ode aan de rietsnijder. […]
    Yn it ljocht
    editie groot | oplage 09 + AP editie klein | oplage 20 • editie groot nr. 04 | 112 x 85 cm | fine art pigmentprint op dibond met Diasec® plexiglas matt | te bezichtigen bij Eduard Planting Gallery te Naarden • editie groot AP | 100 x 77 cm | fine art pigmentprint in […]
    Allinne
    editie groot | oplage 05 + AP editie klein | oplage 15 Allinne De veranderende tijd. Heden en verleden komen samen. Als reactie op eerder werk (volksverhalen) van mij en op het werk van Gosse Koopmans is dit fotokunstbeeld tot stand gekomen. Gosse Koopmans woont in het huis van Dam Jaarsma en heeft zijn woonkamer […]