De fikser en de dûmny

Verbeelding van een nieuw geschreven volksverhaal ‘De fisker en de dûmny’. Dit verhaal is geschreven door Anne Tjerk Popkema, winnaar in de categorie volwassenen van het Burgumer Mearkes Festival 2015.

In opdracht gemaakt voor de Provincie Fryslân | Centrale As Project Bureau voor het themanummer Fotografie 2016. De Centrale As in beeld en woord.
‘Op een artistieke manier met veel aandacht voor de belichting voegt Maartje diverse beelden samen, waarbij het verhaal het uitgangspunt is en ook de locatie (in dit geval Burgum) herkenbaar is.’ – voorwoord De Centrale As in beeld en woord.

Het volksverhaal:

De fikser en de dûmny | De visser en de dominee

Der wie ris in doarp, ferskûle tusken bosk en wetter. Krekt bûten it doarp wenne de fisker, oan de iggen, fan in heldere, lange, smelle mar. Koartlyn wie er op dit doarp taset, hy hie heard dat de fiskerij hjir sa wûnder wêze moast.

En sa trof it ek, doe’t er foar it earst te fiskjen gien wie. Hy hie amper ynsmiten of hy fong it nuverste guod. Fisken mei hoarntsjes op ’e kop, fisken mei in trijetine sturt, fisken mei hoefpoatsjes yn stee fan finnen, en fisken dy’t him yn it ear lispelen om dy heak út harren bek te heljen en har werom yn it wetter te smiten – wat er dan ek mar die.

It wie in wûnder ferskaat, en hy hie de amers altiten grôtfol. Alle dagen smiet er syn fangst op ’e karre en sutele dermei yn de buorren. Mei in koart loopke wie er de fisk al kwyt, elts woe ommers wol sa’n wûndere fisk yn ’e briedpanne swimme litte. Want de fisk smakke like bjusterbaarlik as dy derútseach: nei sinaasappel, of boekenuten yn ’e rjemme, of promtabak, of kapusijners mei spek en sûpenmoallenbrij ta. Sa hie de fisker in bêst bestean.

Op in moaie dei makke er wer syn deistige omgong mei de fiskkarre. Ditkear hold er ho by de tsjerke. It folk streamde al ta, bûgde de koppen oer de fangst en bearde fan it bûtenwenstich fiskguod dat útstald lei. De earsten klapten de sinten al op de karre. De fisker sei oanienwei: ‘Krij mar in knappen!’, skodde it baarjild yn ’e bûsen en lake breedút. Mar hommels foel it mûsstil, en it folk wiek tebek. De hannen gear foar it liif kaam dûmny it tsjerkepaad delskowen.

Hy hie grútsjen heard fan de nuveraardige fiskfangerij. Dûmny wachte efkes oant ek it lêste rûzemuozjen fuortfallen wie, en spriek doe: ‘Duvelswurk, it jowe.’ ‘Om ’e deale net,’ sei de fisker. ‘Earlik fongen, earlik ferkocht.’ ‘Sjoch dy hoarnen, sjoch dy hoefpoaten, en…,’ hy helle de noas by de fisk del, ‘rûk de swevel. Jo brûke duvelsreau, of binne it sels.’ ‘Watte! Jo komme oan myn eare, en dat lit ik my net barre, heite!’

De fisker stapte efter de kream wei en postearre himsels foar de swartjurk oer. ‘It wurdt lijen as jo jo wurden net weromnimme. Ik bin in sljocht man, en fertsjinje myn brea earlik.’ ‘De duvel waret ek ûnder it sljochtwei folk, graach sels. Foar itselde binne jo in wriggert! Til de boksen op, ik sil hifkje oft jo bokkepoaten ha.’ ‘Sûndners binne wy allegearre, mar in liger bin ik net! Ik ha warskôge!’ Hy krige it mes fan ’e karre en stiek dûmny lyk yn ’t liif.

Grut trelit, wat der doe barde! Siizjend gisele dûmny rjocht omheech, ta de loft yn, heger as de beammen. Dêr bleau er hingjen, lyk boppe de kij dy’t op ’e greide foar de tsjerke te weidzjen stienen. Hy lake heech en heas, as in raven. Swart, stjonkend bloed dripte him út it liif en baarnde yn op it gers en de kij, dy’t balten fan de pine. It donkere reinen boaze al mar oan. Ut de kowerêgen wâlen giele dampen op dêr’t de rein ynfriet, en âljend stoarte de ien nei de oare ko del op it swarte gers.

‘Hast my te pakken, fisker!’ klonk it út ’e hichte. ‘Myn brod set ik yn jim wetter net mear út. Mar gjin noed, ik fyn wol in oar doarp fol omkoalen!’ En poef! fuort wie er.

De minsken begûnen lûd te razen, skodden de fûst nei de himel en nei de fisker. Dy wiisde allinne mar op de greide, dêr’t de lêste kij weiraanden yn it gers. Allinne de kowesturten bleaunen lizzen, stille, sloppe tsjûgen fan it feit dat de duvel sels jierrenlang ûnder harren húsmanne hie en syn neiteam yn har wetters opwoutere hie.

Elts helle gau in bats fan hûs. Swijend waarden de kowesturten bedobbe ûnder de seadden fan de greide, dêr’t se no noch lizze. En nimmen yn dit doarp, ferskûle tusken wetter en bosk, hat it wurd kowesturt ea wer neamd.

Anne Tjerk Popkema, winner folwoeksenen
Burgumer Mearkes Festival 2015

  • TRESOAR 20 JAAR
    Tresoar 20 jaar campagnebeeld Tresoar is al 20 jaar de schatkamer van Fryslân! Tresoar bestaat dit jaar 20 jaar! De schatkamer van Fryslân trakteert jou in haar jubileumjaar op allerlei extra activiteiten. Met de tour Tresoar komt nei dy ta! gaat Tresoar de provincie in om de bijzondere verhalen van jouw woonplaats naar je toe […]
    BOSK
    BOSK campagnebeeld Honderd dagen lang kleurt steeds opnieuw een ander deel van de binnenstad van Leeuwarden groen. Er lopen namelijk meer dan duizend grote en kleine bomen door de stad. Dit ‘wandelende’ bos geeft de bomen – en daarmee de natuur – een stem: wat kunnen we leren van bomen en hoe kijkt het bos […]
    IIS ARCADIA
    IIS | ARCADIAcampagnebeeld Het project IIS gaat over ijs als verbinder van de mienskip. Want zodra het vriest, komen we massaal in actie om er samen voor te zorgen dat iedereen het ijs op kan. Op de schaats, met de slee, te voet of anders. Maar tegelijkertijd zijn de ijsbanen een symbool geworden voor de […]
    Nije Hoarizon voor Hûs en Hiem
    Nije Hoarizon Nije hoarizon, een beeld van bouwwerken door Friesland waar de adviescommissie Hûs & Hiem de afgelopen tijd mee te maken heeft gehad. De bouwkunstige schoonheid van Fryslân bevorderen. Dat is wat de professionele adviseurs van hûs en hiem sinds 1925 drijft. 2020 kon welstandscomissie hûs en hiem het 95-jarig bestaan niet vieren. In […]
    Persoonlijk en functioneel portret makelaardij Sierd Moll
    Persoonlijk en functioneel portret makelaardij Sierd Moll Het verhaal van deze unieke makelaardij in één bijzonder beeld vangen… Het zijn wel 15 punten geworden geloof ik die belangrijk (kunnen) zijn voor de opdrachtgevers. En met een heel persoonlijk tintje. Herkenning alom! Herkenning van de omgeving en werkgebied van de makelaardij en uiteraard de werknemers. www.sierdmoll.nl
    Lisa’s waarlijkheid
    Fotobeeld t.b.v. boekcover Lisa’s waarlijkheid van Machiel Hoek Tijdens een korte vakantie laat Lisa’s opa haar kennis maken met het geheim van het leven. Naarmate de ontdekkingsreis vorder, voelt Lisa steeds sterker dat er iets niet klopt. Is opa wel zo wijs als hij zich voordoet? Dit hartverwarmende verhaal bevat een boodschap voor de wereld […]
    Wat zou jij doen? 2020 < 1943
    Wat zou jij doen? 2020 < 1943 Promotiebeeld t.b.v. theaterspektakel in theater De Muze in Noordwijk in opdracht van Museum Engelandvaarders en Zeep aan Zee theaterproducties. Het beeld is Corona proof tot stand gekomen in samenwerking met theatermaakster Martine Zeeman en Museum Engelandvaarders te Noordwijk. Hiervoor is een foto gebruikt van de bunker, waar nu […]
    Schooltuinen Amsterdam
    De Schooltuin Een jaar rond met je handen in de grond promotiebeeld t.b.v. poster aankondiging film De Schooltuin documentaire over schooltuinieren door EMS FILMS De thema’s voedsel, biodiversiteit en natuur zijn actueler dan ooit. De moderne mens is vervreemd van zijn eten. Die onwetendheid maakt onzeker een draagt ertoe bij dat we de verkeerde keuzes […]
    Tsjechov@sea
    Tsjechov@sea Promotiebeeld | posterbeeld voor Tsjechov@sea Theaterproducties Zeep aan Zee Tsjechov@sea Een toneelvoorstelling met muziek die drie beroemde komische eenakters van Tsjechov samenbrengt. Eenaktes waarin het menselijk onvermogen in de liefde wordt gespeeld en bezongen. ZEEPaanZEE brengt onder artistieke leiding van Martine Zeeman eind oktober een avondvullend Tsjechov programma met een drietal eenaktes in de […]
    Oera Linda
    Oer Linda Promotiebeeld voor het openluchttheater Oera Linda Gepresenteerd door toneelgezelschap Suwâld Iepenloftspul Oera Linda Reis mee in een achtbaan door de tijd naar één van de grootste mysteries van Friesland: het geheim van het beruchte Oera Linda Boek. De sluier wordt weggehaald over de fantastische, vroegste geschiedenis van Friesland. Maar ook over de grap […]
    OVERAL MBO! handel & logistiek
    OVERAL MBO! in het hart van de samenleving Friesland College Foto 3. HANDEL & LOGISTIEK Kunstproject t.b.v. Midnightwalk Leeuwarden.
    OVERAL MBO! zorg
    OVERAL MBO! in het hart van de samenleving Friesland College Foto 6. ZORG Kunstproject t.b.v. Midnightwalk Leeuwarden.
    OVERAL MBO! in het hart van samenleving WONEN
    OVERAL MBO! in het hart van de samenleving Friesland College Foto 1. WONEN Kunstproject t.b.v. Midnightwalk Leeuwarden.
    De Wilde Stad | Poster | PR beeld
    DE WILDE STAD Ongeziene natuur Promotiebeeld | campagne foto voor de film en het boek DE WILDE STAD De film en het boek De wilde stad nemen u mee naar de bijzondere kanten van de ‘gewone’ natuur in de stad Amsterdam. EMS Films van de makers van de Nieuwe Wildernis Uitgeverij Bas Lubberhuizen Fotografie in […]
    Het IJzerkoekenoproer van Coevorden
    IJzerkoekenoproer Promotiebeeld theaterspektakel ‘Het ijzerkoekenoproer van Coevorden’ Het kerstverhaal van Coevorden. Georganiseerd door Stedelijk Museum Coevorden. Het ijzerkoekenoproer Het verhaal van het ijzerkoekenoproer gaat over de volksopstand die ontstond naar aanleiding van het verbod op de rondgang met de ijzerkoeken. Dit verbod, dat op 22 december 1770 werd uitgevaardigd door de lokale bestuurders, bracht onrust […]
    Abatutu | Rattenkolonie
    Abatutu De kat in de wilde stad Rattenkolonie Fotobeeld t.b.v boekje De kat in de wilde stad | Wild Amsterdam (ENG)tevens promotie film De Wilde Stad Maak kennis met de dieren van de stad. Amsterdam kent zo’n tienduizend dier- en plantensoorten. De vertrouwde meeuw, muis en snoek hebben er hun thuisbasis, maar er zijn ook […]
    Abatutu op het spoor
    Abatutu De kat in de wilde stad Industrie Fotobeeld t.b.v boekje De kat in de wilde stad | Wild Amsterdam (ENG) tevens promotie film De Wilde Stad Maak kennis met de dieren van de stad. Amsterdam kent zo’n tienduizend dier- en plantensoorten. De vertrouwde meeuw, muis en snoek hebben er hun thuisbasis, maar er zijn […]
    Abatutu | filmster en fotomodel
    Abatutu De kat in de wilde stad Op het dakterras Fotobeeld t.b.v boekje De kat in de wilde stad | Wild Amsterdam (ENG) tevens promotie film De Wilde Stad Maak kennis met de dieren van de stad. Amsterdam kent zo’n tienduizend dier- en plantensoorten. De vertrouwde meeuw, muis en snoek hebben er hun thuisbasis, maar […]
    Museum Joure
    Museum Joure Museum van het maken promotiebeeld Herkenning voor jong en oud. Een familie museum waar vakmanschap, historie en techniek in een warme huiskamersfeer te ontdekken valt. associatie met ‘het maken’ | techniek, koffie en thee (DE), klokken, zilversmeden en drukwerk.
    Marijke Muoi | voorstelling | Theater over toen maar ook over onze tijd | Promotie fotobeeld
    Marijke Muoi Fotografie campagne- / promotiebeeld voor de theatervoorstelling Marijke Muoi in de Grote kerk te Leeuwarden. Marijke Muoi was de koosnaam voor Maria Louise van Hessen-Kassel, echtgenote van de Friese stadhouder Johan Willem Friso. Zij is de rechtstreekse voorouder van ons huidige koningshuis en tijdens haar bewind zeer geliefd. In de naar haar genoemde […]
  • error: Het is niet toegestaan inhoud van deze site zonder toestemming te kopiëren.